Nieuwe generatie onderzoekers focust op ‘dark proteome’
8 juli 2026
Binnen een nieuw Europees trainingsprogramma richten vijftien promovendi zich op het ‘dark proteome’: een groep eiwitten waarvan het bestaan tot voor kort onbekend was. Deze eiwitten sturen processen in (kanker)cellen aan en kunnen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van nieuwe behandelingen, zoals immunotherapie. Het programma, ORFeus, wordt gecoördineerd door de onderzoeksgroep van dr. Sebastiaan van Heesch van het Prinses Máxima Centrum.
De promovendi worden opgeleid tot zelfstandig onderzoeker en specialiseren zich in dit opkomende vakgebied. Sebastiaan van Heesch is onderzoeksgroepsleider in het Máxima en bij Oncode Institute. Hij zegt: ‘Eerder onderzoek laat zien dat het dark proteome kansen biedt voor nieuwe behandelingen van verschillende ziekten. Met vijftien promovendi die zich richten op deze groep tot voor kort onbekende eiwitten, krijgen we steeds beter inzicht in dit onderzoeksveld en in de mogelijkheden om het in te zetten voor nieuwe therapieën, bijvoorbeeld voor kinderkanker.’
De onderzoekers gaan aan de slag bij vijftien onderzoeksgroepen in verschillende Europese landen. Naast hun onderzoek volgen de promovendi een gezamenlijk trainingsprogramma. Ze krijgen training op zowel professioneel als wetenschappelijk vlak en gaan op stage bij deelnemende bedrijven. Samenwerking staat hierin centraal. Projectcoördinator Simon Venneman: ‘Door meer onderzoek en specialisatie kan dit vakgebied zich verder ontwikkelen en willen we de belofte van het dark proteome waarmaken.’
Het ORFeus programma start in oktober met de werving van studenten en heeft een looptijd van vier jaar. Het wordt gecoördineerd door het Prinses Máxima Centrum en bestaat uit 26 (inter)nationale partners.
ORFeus wordt gefinancierd door onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon Europe van de Europese Unie.
Versterken en klaar voor de toekomst
Het onderzoek naar het dark proteome ontwikkelt zich snel. Dankzij een toegekende Cancer Grand Challenge, publicaties in Nature en nu ook dit trainingsprogramma verwacht Van Heesch dat de bundeling van kennis en expertise zal leiden tot nieuwe inzichten.
Binnen het programma werken onderzoekers nauw samen met partners uit het bedrijfsleven. Daardoor kunnen veelbelovende ontdekkingen sneller worden vertaald naar toepassingen in de kliniek. Van Heesch: ‘In dit project brengen we Europese experts samen. We delen kennis actief en combineren die met gerichte training en intensieve samenwerking. Zo versterken we het onderzoeksveld en maken we het klaar voor de toekomst.’
Maximale score
De Europese Commissie beoordeelde het ingediende programmavoorstel met een maximale score van 100%. Venneman: ‘Dit is een hele mooie erkenning van zowel onze wetenschappelijke ambitie als de kwaliteit van het trainingsprogramma.’
De werving van studenten start 1 oktober via de deelnemende centra. Het doel is de eerste promovendi in maart 2027 te laten starten met hun onderzoeksproject. Eén promovendus gaat aan de slag binnen de Van Heesch-groep in het Prinses Máxima Centrum.
%2520%257B%2520%255Bnative%2520code%255D%2520%257D&w=3840&q=100)
ORFeus wordt gefinancierd door onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon Europe van de Europese Unie in het kader van de Marie Skłodowska-Curie-acties, subsidieovereenkomst nr. 101309891. De geuite opvattingen en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of het Europees Uitvoerend Agentschap voor Onderzoek (REA). Noch de Europese Unie, noch het Europees Uitvoerend Agentschap voor Onderzoek (REA) kan hiervoor verantwoordelijk worden gehouden.
De deelnemende kennisinstellingen
Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie (NL, coördinator)
Hubrecht Instituut – KNAW (NL)
Antoni van Leeuwenhoek / Nederlands Kanker Instituut (NL)
Universiteit Gent (BE), University of Dundee (UK)
The Institute of Cancer Research, London (UK)
University of Leeds (UK)
University of Southampton (UK)
University College Cork (IE)
Universitetet i Oslo (NO)
Hospital del Mar Research Institute (ES)
Albert-Ludwigs-Universität Freiburg (DE)
Max Delbrück Center for Molecular Medicine (DE)
Université de Lausanne (CH).
De deelnemende bedrijven en onderzoekspartners
Enara Bio (UK)
Oxford Nanopore Technologies (UK)
EIRNA Bio (IE)
Bruker (DE)
myNEO (BE)
Boehringer Ingelheim (AT)
Immudex (DK)
Immagina Biotechnology (IT)
Tesorai (US)
ProFound Therapeutics (US)
EMBL-EBI (European Bioinformatics Institute, UK/DE).
Oncode Institute (NL) verzorgt training op het gebied van intellectueel eigendom en ondernemerschap.