Patiëntenportaal

Samen richting gepersonaliseerde stamceltransplantaties

18 mei 2026

Door onderzoeksdata van honderden kinderen uit Europa en de Verenigde Staten samen te brengen, komt gepersonaliseerde stamceltransplantatie dichterbij. Promovendus Alexandre Troullioud Lucas bouwde mee aan een internationale samenwerking waarmee onderzoekers sneller kunnen ontdekken welke behandeling het best past bij een kind. 

In Nederland krijgen jaarlijks veertig tot vijftig kinderen een stamceltransplantatie als behandeling voor hun ziekte, waaronder kanker. Er spelen veel factoren een rol bij hoe goed de behandeling werkt, zoals het transplantaat zelf, medicijnen die voor, tijdens en na de transplantatie gegeven worden, het herstel van het immuunsysteem, en de mogelijke daaraan verbonden infecties en complicaties 

Met zoveel verschillende factoren die het succes van de behandeling bepalen is het erg moeilijk om goed te begrijpen welke aanpak het beste werkt voor ieder kind. Daar zijn veel onderzoeksgegevens voor nodig. Met alleen gegevens van Nederlandse kinderen lukt dat niet. Daarom werkt het Prinses Máxima Centrum binnen het IMPACT-consortium samen met transplantatiecentra in Europa en de Verenigde Staten. 

Promovendus Alexandre Troullioud Lucas hielp tijdens zijn promotieonderzoek om die samenwerking verder uit te bouwen. Daardoor kunnen nu en in de toekomst onderzoeksgegevens tussen verschillende centra beter worden gedeeld en onderzocht. 

‘Het delen en vervolgens onderzoeken van deze data werkt als een vliegwiel voor het onderzoek naar stamceltransplantatie’, zegt Troullioud Lucas, die werkte vanuit de Nierkens groep in het Máxima en de groep van dr. Jaap Jan Boelens in het Memorial Sloan Kettering Cancer Center (MSK) in New York. 

Data van vijfhonderd kinderen 

Voor zijn onderzoek bracht Troullioud Lucas data van kinderen in het Máxima, het Memorial Sloan Kettering Cancer Center en St. Jude Children’s Research Hospital samen. In totaal onderzocht hij gegevens van vijfhonderd kinderen die een stamceltransplantatie hebben gehad over een periode van tien jaar. 

Daarin zocht hij naar zogenaamde klinische voorspellers voor het optreden van complicaties na een stamceltransplantatie en relateerde die aan de snelheid van het herstel van het immuunsysteem. Die inzichten kunnen in de toekomst helpen te bepalen wat de best passende aanpak bij een stamceltransplantatie is. ‘Door data te delen en van elkaar te leren, kunnen we sneller nieuwe inzichten opdoen voor kinderen die een stamceltransplantatie nodig hebben.’ 

Troullioud Lucas promoveerde 11 mei aan de Universiteit Utrecht. Na zijn promotie blijft hij werken aan onderzoek binnen het consortium en als stamceltransplantatiearts in het MSK in New York. Zijn onderzoek werd mogelijk gemaakt dankzij een NIH/NCI Cancer Center Support Grant.  

Klinische voorspellers en immuunherstel 

Met de data die de onderzoekers binnen het Europees-Amerikaanse IMPACT-consortium verzamelen, willen zij uiteindelijk komen tot een set klinische voorspellers voor de effectiviteit van een hematopoëtische stamceltransplantatie. In combinatie met biologische markers, zoals immuunherstel, kan dit bijdragen aan een meer gepersonaliseerde behandeling voor kinderen die een stamceltransplantatie ondergaan. 

Eerder identificeerden onderzoekers uit de onderzoeksgroep van Dr. Stefan Nierkens al een biologische marker die de mate van succes van de transplantatie voorspelt: het CD4+ T-celgetal binnen de eerste 3 maanden na transplantatie. Deze parameter voorspelt de uitkomst bij kinderen die na een stamceltransplantatie transplantatieziekte (graft-versus-host-disease) of een levensbedreigende virusinfectie ontwikkelen. De marker is inmiddels officieel erkend door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) als eindpunt in klinische studies. 

Basis voor vervolg 

Dankzij de internationale samenwerking beschikt het consortium over grotere patiëntcohorten. Daardoor kunnen onderzoekers statistische correcties toepassen voor verschillen in behandelmethoden en laboratoriumanalyses tussen centra, en dus beter uitspraken doen over welke behandelingen aangepast kunnen worden die een optimaal herstel van het immuunsysteem en de klinische uitkomsten stimuleren. De methodologische aanpak die Troullioud Lucas hiervoor ontwikkelde, vormt ook een basis voor toekomstige studies binnen het consortium. Zo is een volgend onderzoek specifiek gericht op het bestuderen van het herstel van de thymusfunctie om het immuunherstel na transplantatie te versnellen. 

Snellere vertaling naar de kliniek 

Door de samenwerking tussen de zes internationale centra kan kennis sneller worden vertaald naar de klinische praktijk, met als gezamenlijk doel meer succesvolle hematopoëtische stamceltransplantaties voor kinderen met kanker, stowisselingsziekten of bloedaanmaakstoornissen. 

Binnen het IMPACT-consortium, wat staat voor Immune and Microbiota Partnership for Cellular Therapy,  werken zes pediatrische transplantatiecentra samen. Het gaat om: 

  • Prinses Máxima Centrum – Nederland 

  • Ospedale Pediatrico Bambino Gesù – Italië 

  • Memorial Sloan Kettering Cancer Center – Verenigde Staten 

  • Boston Children’s Hospital - Verenigde Staten 

  • Stanford University - Verenigde Staten 

  • St. Jude Children’s Research Hospital - Verenigde Staten