Patiëntenportaal

Snelle medicijnkeuzetest in ontwikkeling

25 juni 2026

Een snelle test kan binnen twee weken laten zien welke medicijnen waarschijnlijk goed werken tegen kinderkanker. De test is nog in ontwikkeling. Hij is bedoeld voor kinderen met een solide tumor bij wie de standaardbehandeling niet goed werkt. Het onderzoek naar de snelle test is een stap dichterbij gepersonaliseerde behandeling voor kinderen met kanker. In de toekomst kan de test bijdragen aan een betere behandeling voor kinderen met kanker, met minder bijwerkingen.

Voor kinderen met kanker is het belangrijk om niet te lang te wachten met behandelen. Artsen moeten dus vaak snel beslissen welke behandeling het beste past. Daarom onderzoeken we in het Máxima het hele DNA van de tumor. Dan weten we precies welke soort kanker een kind heeft. Dat helpt bij het bepalen van de best passende behandeling.

Als de standaardbehandeling niet goed genoeg werkt, is er een nieuw behandelplan nodig. Bestaande modellen om medicijnen te testen, met behulp van tumorcellen, duren 8-12 maanden. Dit duurt voor deze kinderen te lang. Daarom zochten onderzoekers van het Prinses Máxima Centrum en het Institut Curie in Parijs naar een snellere aanpak.

‘Sneller zicht op kansrijke medicijnen’

De onderzoekers testten veel verschillende medicijnen op levende tumorcellen buiten het lichaam: in één keer konden ze 134 of zelfs 224 medicijnen testen. De uitslag was er binnen 14 dagen, snel genoeg voor artsen om een besluit te nemen. ‘Onze aanpak geeft sneller, beter zicht op welke medicijnen kansrijk zijn voor een specifiek kind,’ vertelt Marlinde Schoonbeek, promovenda in de Molenaar groep in het Máxima die aan het onderzoek meewerkte. De wetenschappers testten deze aanpak bij meerdere soorten kinderkanker. De methode bleek haalbaar en betrouwbaar.

In veel gevallen leverde de snelle test minstens één medicijn op dat waarschijnlijk zou aanslaan. Ook laat de test zien welke medicijnen waarschijnlijk niet werken zodat een kind onnodige behandelingen en bijwerkingen bespaard kan blijven.

Verder onderzoek

De test wordt nu verder onderzocht. Prof. dr. Jan Molenaar leidde het onderzoek in het Máxima. Hij zegt: ‘Met de ontwikkeling van deze snellere test zetten we een belangrijke stap richting échte persoonlijke zorg voor ieder kind met kanker.’

Het onderzoek is vandaag gepubliceerd in het vakblad npj Precision Oncology, en werd gefinancierd door ITCC-P4. De High-throughput screening faciliteit wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Kinderen Kankervrij (KiKa).

Voor professionals

Het werk bouwt voort op de iTHER precision-medicine studie in het Prinses Máxima Centrum. Daarin testte de Molenaar groep medicijnen op organoïden, 3D-minitumoren die worden gekweekt uit  patiëntmateriaal.

In deze nieuwe studie, in samenwerking met het internationale ITCC-P4 consortium, keken de onderzoekers of het mogelijk is om het volledige proces terug te brengen naar ongeveer 14 dagen. Tumorweefsel wordt direct na ontvangst in losse cellen verdeeld, één week gekweekt en daarna meteen gebruikt voor een medicijnscreening. Samen met Institut Curie in Parijs voerde de Molenaar groep 69 high‑throughput screens uit op negen verschillende soorten solide tumoren. Ze gebruikten weefsel van kinderen met kanker uit vier centra in Europa. Voor de medicijnscreening gebruikten ze de high-throughput screening faciliteit van het Máxima.

Voor deze tests zijn PDX‑modellen gebruikt (patient‑derived xenografts: tumoren die in muizen worden gekweekt op basis van patiëntweefsel). Voor deze studie had dat drie belangrijke voordelen:

  • Weefsel van kinderen met kanker dat voor onderzoek gebruikt kan worden is schaars. PDX-modellen leveren veel meer cellen op, waardoor onderzoekers de best passende analyses kunnen uitvoeren en optimaliseren;

  • Per weefselmonster van een PDX-model konden 134 of zelfs 224 medicijnen worden getest met high-throughput screening;

  • Er was, binnen het ITCC-P4 consortium, uitgebreide moleculaire data beschikbaar van zowel PDX-model als van de oorspronkelijke tumor van het kind.

Voordat deze methode kan leiden tot gepersonaliseerde behandelingen voor kinderen met kanker, moeten de onderzoekers bevestigen dat de medicijnrespons van de gekweekte modellen goed genoeg overeenkomt met die in het kind. Die vergelijking bestuderen ze nu in een gezamenlijk project met het Hopp Children’s Cancer Center Heidelberg (KiTZ) en het Institute Curie, als onderdeel van de EU CAN KIDS alliantie.

Het onderzoek werd uitgevoerd door Marlinde Schoonbeek (Máxima) en Pierre Gestraud (Institut Curie), en geleid door Jan Molenaar (Máxima) en Gudrun Schleiermacher (Institut Curie).