Zwakke plek in tumorcellen als mogelijke nieuwe aangrijpingspunt
18 november 2026
Onderzoekers hebben ontdekt dat veel tumorcellen eenzelfde zwakke plek hebben. Tijdens het delen van de cellen ligt deze zwakke plek ‘bloot'. Deze ontdekking biedt mogelijkheden voor vervolgonderzoek naar medicijnen die tumorcellen via deze zwakke plek kunnen aanpakken.
Net als gezonde cellen, delen ook tumorcellen zich. Bij elke celdeling ontstaan uit één cel twee nieuwe cellen. Tijdens dit proces verdubbelt het DNA van de oorspronkelijke cel zich, zodat dit ook in de nieuwe cel is terug te vinden. Het overgedragen DNA zorgt ervoor dat de cel goed werkt. Bij gezonde cellen verloopt dit proces gecontroleerd en stabiel. Bij tumorcellen is dat veel minder het geval en ontstaan er vaker foutjes.
Onderzoekers van het Prinses Máxima Centrum zagen dat tumorcellen die vaak fouten maken tijdens de celdeling sterk afhankelijk zijn van het zogenaamde SKA-complex (spindle and kinetochore-associated complex). Toen onderzoekers dit complex in tumorcellen in het laboratorium uitschakelden, deelden deze cellen niet meer of veel langzamer, waardoor ze uiteindelijk stierven.
Maud Schoot Uiterkamp is promovenda in het Prinses Máxima Centrum en voerde het onderzoek uit onder leiding van associate onderzoekgroepsleider dr. Gerben Vader. Ze vertelt:’ Wat deze ontdekking vooral bijzonder maakt is dat we bewijs hebben gevonden dat het SKA-complex nodig is voor celdeling in veel vormen van kanker. Gezonde cellen lijken minder afhankelijk te zijn van dit complex. Dit maakt het interessant om te onderzoeken of deze afhankelijkheid ook te vinden is in verschillende soorten kinderkanker waarin vaak fouten tijdens de celdeling voorkomen, waaronder kiemceltumoren, neuroblastoom en botkanker.’
‘Ook al is dit alleen nog maar in het lab aangetoond, het is erg interessant om het SKA complex in vervolgonderzoek verder te bekijken,’ zegt Vader. ‘We hopen daar snel mee te starten. We willen onderzoeken of dit mogelijk als startpunt voor de ontwikkeling van een nieuw medicijn kan worden gebruikt.’
Het onderzoek dat vandaag werd gepubliceerd in Nature Communications. werd uitgevoerd bij het Cancer Center Amsterdam van het Amsterdam UMC en het Prinses Máxima Centrum. Dit onderzoek werd financieel mede mogelijk gemaakt door Oncode Institute (via de Medema groep) , KWF en Amsterdam UMC.
Voor professionals
Het onderzoek naar het spindle and kinetochore–associated (SKA) complex volgt op eerder onderzoek waarbij het kinesine KIF18A als therapeutisch aangrijpingspunt werd aangetoond voor kankers met chromosomale instabiliteit. Een medicijn dat hierop aangrijpt wordt op dit moment in klinische studies onderzocht.
Door de afwijkende chromosoomaantallen en chromosomale instabiliteit als uitgangspunt te nemen, zagen de onderzoekers dat deze tumorcellen voor een goede celdeling afhankelijk zijn van het SKA-complex. Net als bij KIF18A lijkt deze afhankelijkheid specifiek te zijn voor deze tumorcellen.
Schoot Uiterkamp: ‘We zagen dat SKA epistatisch is met KIF18A, wat suggereert dat deze eiwitten vergelijkbare effecten hebben en dat we met een soortgelijke zwakte in de cellulaire mechanismen van de tumorcel te maken hebben. We hopen dan ook dat verder onderzoek naar nieuwe therapeutische toepassingen voor kinderen en volwassenen op deze ontdekking volgt.’