Veelgestelde vragen over onderzoek naar omgevingsfactoren en kinderkanker
Lang werd gedacht dat kinderkanker bij de meeste kinderen komt door pure pech: de groei van cellen in het jonge lichaam raakt ontspoord. Kinderen leven nog niet lang genoeg om blootgesteld te zijn aan kankerverwekkende stoffen of andere omgevingsfactoren zoals zonschadeluchtvervuiling, was de gedachte.
Bij ongeveer één op de tien kinderen met kanker is er een erfelijke DNA-fout die bijdraagt aan het ontstaan van de ziekte. Sinds de jaren '90 is er een stijging in het aantal tieners en jongvolwassenen die de diagnose kanker krijgen. Er is een sterk vermoeden dat een deel van deze stijging komt door omgevingsfactoren.
Daarom gaan onderzoekers uit negen Europese landen en Canada, geleid door het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie, op zoek naar stoffen die mogelijk kankerverwekkend zijn in kinderen en jongvolwassenen. Zo hopen de onderzoekers bij te dragen aan betere regelgeving, om in de toekomst sommige gevallen van kinderkanker te kunnen voorkomen.
We kunnen ons voorstellen dat je vragen hebt over dit onderzoek. Hieronder lees je de antwoorden op een aantal veelgestelde vragen. Als je vraag er niet tussen staat, kun je contact opnemen met communicatie@prinsesmaximacentrum.nl onder vermelding van ‘Onderzoek naar omgevingsfactoren’.
1. Waarom wordt dit onderzoek gedaan?
Onderzoekers zien dat het aantal tieners en jongvolwassenen met kanker al langere tijd toeneemt. Dat wijst erop dat omgevingsfactoren mogelijk een grotere rol spelen dan eerder gedacht.
Met dit grote onderzoek willen wetenschappers beter begrijpen welke factoren uit de omgeving bijdragen aan het ontstaan van kanker bij kinderen en jongeren. Uiteindelijk hopen ze zo in de toekomst sommige gevallen te kunnen voorkomen.
2. Betekent dit dat kinderkanker wordt veroorzaakt door de omgeving?
Niet per se. Lange tijd werd gedacht dat kinderkanker vooral ontstaat door pech bij de groei van cellen.
Bij sommige kinderen (ongeveer 1 op de 10) speelt een erfelijke aanleg een rol.
Dit onderzoek kijkt of daarnaast ook omgevingsfactoren bijdragen. Dat betekent niet dat er één duidelijke oorzaak is – vaak gaat het om een combinatie van factoren.
3. Welke omgevingsfactoren worden onderzocht?
Onderzoekers kijken naar verschillende mogelijke invloeden, zoals:
luchtvervuiling
pesticiden
stoffen in voeding
stoffen zoals PFAS
nieuwe blootstellingen, zoals vapes
Ze onderzoeken vooral blootstelling vóór de geboorte en in de eerste levensjaren. Maar ze kijken ook blootstelling over generaties heen.
4. Moet ik me zorgen maken over mijn kind?
We begrijpen dat dit soort berichten vragen kan oproepen. Op dit moment weten we nog niet welke omgevingsfactoren daadwerkelijk een rol spelen.
Belangrijk om te weten:
Dit onderzoek is juist bedoeld om meer duidelijkheid te krijgen.
Er zijn nog geen nieuwe adviezen voor ouders of kinderen.
De meeste gevallen van kinderkanker zijn niet te voorkomen met de kennis die we nu hebben.
5. Heb ik iets verkeerd gedaan als mijn kind kanker heeft (gehad)?
In het nieuwe onderzoek willen wetenschappers uitzoeken of bepaalde omgevingsfactoren bijdragen aan het ontstaan van kanker.
Sommige omgevingsfactoren liggen buiten de invloed van ouders, zoals luchtvervuiling of andere stoffen in de leefomgeving. Op andere factoren hebben mensen soms wel invloed. Op dit moment is echter nog niet duidelijk welke factoren daadwerkelijk bijdragen aan het ontstaan van kinderkanker en hoe groot die invloed is. Dat is precies wat dit onderzoek wil uitzoeken.
6. Wat levert dit onderzoek op?
Het onderzoek verloopt in meerdere stappen:
Gegevens over ziekte en blootstelling worden gecombineerd
Stoffen worden getest in het laboratorium
Er wordt gekeken of ze echt kanker kunnen veroorzaken
Als onderzoekers factoren vinden die het risico vergroten én te beïnvloeden zijn, kan dat helpen om:
regels en beleid aan te passen
blootstelling te verminderen
in de toekomst kanker bij sommige kinderen te voorkomen
7. Wanneer zijn de resultaten bekend?
Dit is een groot en uitgebreid internationaal onderzoek. Het zal meerdere jaren duren voordat er duidelijke resultaten zijn.
8. Wordt mijn kind gevraagd om mee te doen aan dit onderzoek?
Nee. Voor dit onderzoek worden gegevens en soms materiaal (zoals bloed) gebruikt van eerdere of lopende studies.
Als aan jou of je kind wordt gevraagd of je mee wil doen aan onderzoek, krijg je daar altijd duidelijke informatie over en kun je zelf beslissen of je meedoet.
9. Kan ik zelf iets doen om risico’s te verkleinen?
Omdat nog niet precies bekend is welke factoren een rol spelen, zijn er geen specifieke nieuwe adviezen.
Algemene gezondheidstips blijven belangrijk, zoals:
gezonde voeding
niet roken in de omgeving van kinderen
een gezonde leefomgeving
10. Waar kan ik terecht met vragen?
Heb je vragen over dit onderzoek of zorgen? Neem gerust contact op met je regiebehandelaar of het zorgteam.
11. Waarom is dit onderzoek belangrijk?
Als onderzoekers ook maar één vermijdbare factor vinden die het risico op kinderkanker verhoogt, kan dat een grote doorbraak zijn.
Dat kan helpen om in de toekomst kinderen en jongeren beter te beschermen.