Klachten

Door de behandeling van kanker kan je kind ontstekingen in de mond en keel krijgen. Ook kunnen de slijmvliezen kapotgaan. De mond en keel zijn dan gevoelig en pijnlijk. Dit maakt eten en drinken moelijker voor je kind. Een pijnlijke mond wordt niet minder door bepaalde voeding. Wel zijn er allerlei aanpassingen mogelijk die het eten en drinken minder pijnlijk kunnen maken voor je kind.

Adviezen bij een pijnlijke mond

Vraag de arts naar medicijnen tegen een pijnlijke mond voor je kind

Op basis van de klachten kan de arts bepalen welk medicijn tegen de pijn het meest geschikt is voor je kind.

IJsschaafsel of ijswater helpt om de pijn te verzachten. Doe dit niet als de kou tot extra pijn lijdt.

Vermijd producten die pijnlijk zijn

Laat je kind zelf proberen wat wel en niet gaat. Laat de producten staan die minder goed gaan of zoek daarvoor een vervanging. Laat je kind zijn of haar mond naspoelen met water om de pijnklachten te verminderen.

Als zure melkproducten (karnemelk, yoghurt, room-yoghurt, yoghurtdranken, kwark, weidrank) pijnlijk zijn, probeer dan neutrale of zoete melkproducten. Denk hierbij aan melk, chocolademelk, vanillevla, chocoladevla, slagroom, zoete melkproducten en koffie of thee met veel melk.

Fruit en vruchtensappen zoals appelsap, druivensap, sinaasappelsap, grapefruitsap zijn vaak pijnlijk omdat ze fruitzuren bevatten. Zure producten kunnen worden verzacht door room of een melkproduct aan toe te voegen, bijvoorbeeld vla met fruit. Fruitsoorten zoals banaan, aardbei, kers, abrikoos, pruim, perzik en nectarine hebben een zachtere smaak.

Vermijd sterk gekruide gerechten en producten

Probeer erg zoute producten zoals gerookte vleeswaren of gerookte vis, bouillon, zoutjes, chips, pinda’s en zoute drop te vermijden. Ook scherp gekruide gerechten kunnen de pijnklachten bij je kind verergeren. Groene kruiden (peterselie, oregano, dille, kervel, tijm en waterkers) kunnen meestal zonder klachten gegeten worden.

Vermijd harde producten

Denk hierbij aan noten, hard fruit, crackers, rauwkost, korstjes en hardgebakken gerechten. Bepaalde harde producten, zoals een cracker of boterhamkorst kan je kind in thee, melk, bouillon of soep dopen om ze zachter te maken.

Vermijd hete gerechten en dranken

Laat je kind uitproberen welke temperaturen voor eten en dranken de minste pijnklachten geven. Vaak zijn warme gerechten pijnlijker en is eten op kamertemperatuur minder vervelend. Soms zijn ijskoude gerechten en dranken prettig, soms ook niet.

Maak gebruik van een kort rietje

Laat je kind een kort dik rietje gebruiken. Hierdoor wordt het contact tussen eten en drinken en de pijnlijke plekken in de mond verminderd. Knip het rietje kort zodat het zuigen minder moeite kost.

Zorg voor een goede mondhygiëne

Maak bij kinderen die nog geen tanden hebben twee keer per dag de mond schoon met water, met behulp van wattenstokjes of gaasjes. Bij kinderen die wel tanden hebben, is het goed om twee keer per dag de tanden te poetsen met fluoride tandpasta.

Gebruik voor kinderen tot 5 jaar Fluoride-peutertandpasta. Gebruik voor kinderen ouder dan 5 jaar Fluoride-tandpasta voor volwassenen. Als je je kind Fluoride-tandpasta gebruikt, hoeft het geen Fluoride tabletjes te nemen.

Poets ‘s ochtends en voor het slapen gaan de tanden met een zachte tandenborstel, met name de overgang tand-tandvlees. Ook al bloedt het tandvlees dan toch poetsen. Spoel de tandenborstel na gebruik goed uit met kraanwater en bewaar het droog met 'de kop' naar boven. Vervang de tandenborstel wanneer de 'haren' uit elkaar gaan.

Suikervrije kauwgom kan helpen om speeksel aan te maken, zeker voor die kinderen die al gewend zijn kauwgom te gebruiken.

Als tandenpoetsen niet lukt, spoelen dan de mond met water of mondwater. Laat je kind na het braken de mond spoelen met kraanwater.

Verzorg de lippen van je kind

Gebruik regelmatig een lippenbalsem om te voorkomen dat de lippen van je kind uitdrogen. Laat alleen je kind deze lippenbalsem gebruiken.

Probeer zachte, smeuïge of vloeibare voeding

Bij een pijnlijke mond kan gemalen of vloeibare voeding prettiger zijn voor je kind, maar kies hier niet te snel voor. Kauwen heeft namelijk een aantal voordelen. Zo stimuleert kauwen de productie van speeksel, wat kan helpen bij een droge mond. Laat je kind bijvoorbeeld kauwen op suikervrije kauwgom of komkommer. Laat je kind zuigen op een waterijsje, een snoepje of pepermunt. Ook dit helpt om meer speeksel aan te maken. Kauwen helpt daarnaast het eten beter te proeven.

Is het voor je kind beter om te kiezen voor zachte, gemalen of vloeibare voeding? Kijk dan eens deze artikelen:

Voedingstips bij een zachte voeding

Voedingstips bij een gemalen voeding

Voedingstips bij een vloeibare voeding

Gebruik indien nodig medische voeding

Soms is het nodig om medische voeding met extra eiwit en energie te nemen. Dit is nodig als je kind onvoldoende kan eten door de pijn in de mond. Dit kunnen poeders, drankjes, soepen en/of toetjes zijn. De diëtist bespreekt met je welke producten in de situatie van je kind een goede keuze zijn en regelt de bestelling en machtiging voor de zorgverzekering hiervoor.

Als het door zeer ernstige ontstekingen in de mond of keel van je kind (bijna) niet meer mogelijk is om normaal te eten en drinken, kan het nodig zijn te starten met sondevoeding of TPV (parenterale voeding, dit is een voeding die via een infuus direct in het bloed komt). Sondevoeding kan een aanvulling zijn op de gewone voeding of kan de gewone voeding helemaal vervangen. Dit bespreek je met de arts of diëtist van je kind.

Kapotte en ontstoken slijmvliezen wordt ook wel mucositis genoemd. Dit kan op verschillende plaatsen in het lichaam van je kind voorkomen. Zo kan mucositis vooral in het mond-keelgebied optreden, of juist in het maagdarmkanaal.

Waardoor ontstaan kapotte slijmvliezen?

Chemotherapie beschadigt niet alleen kankercellen, maar ook gezonde cellen in het lichaam. Dit gaat met name om cellen die zich snel delen, zoals de cellen in het slijmvlies van de mond, slokdarm of darmen. Zo kan chemotherapie ontstekingen van de slijmvliezen veroorzaken.

Ook bij bestraling van slijmvliezen raken cellen beschadigd. Ook hierdoor heeft je kind kans op ontstekingen in het mond-keelgebied of het maagdarmkanaal. Het is een veelvoorkomende bijwerking. Bij bestraling samen met chemotherapie kan de ontsteking langer duren dan bij bestraling of chemotherapie alleen.

Pijn door de ontstoken slijmvliezen

Kapotte slijmvliezen doen pijn. Daarom kan eten en drinken lastig zijn voor je kind. De pijn kan zo hevig zijn dat je kind weigert te eten. Bespreek dit met de arts en diëtist, zodat zij kunnen helpen.

Buikklachten door kapotte slijmvliezen in het maagdarmkanaal

De chemotherapie en bestraling kunnen slijmvliezen in het maagdarmkanaal kapot maken. Dit kan tot vervelende klachten leiden. Je kind kan last krijgen van misselijkheid, van een opgezwollen buik, maagpijn, verstopping (obstipatie) of juist diarree. Bespreek dit met de arts en diëtist zodat zij kunnen helpen bijvoorbeeld met medicijnen.

Wat kan ik doen om mijn kind te helpen?

Probeer de adviezen die je verderop deze pagina vindt:

• Adviezen bij een pijnlijke mond

• Adviezen bij misselijkheid

• Adviezen bij diarree

Bronnen

• Vogel, J., S. Beijer, P. Delsink, N. Doornink, H. ten Have en R. van Lieshout (2016). Handboek Voeding bij Kanker, Tweede, geheel herziene druk Utrecht, De Tijdstroom.

• Havermans, R., Hendriks, A. (2018). Waarom kinderen met kanker te weinig eten. NED TIJDSCHR VOOR VOEDING & DIËTETIEK - 73(4) 42-44.

Er is onvoldoende bewijs dat glutamine helpt tegen ontstoken slijmvliezen bij kanker. Daarnaast weten we nog niet of glutamine veilig is tijdens chemotherapie. Daarom is het advies om je kind geen supplement met glutamine te geven tijdens de behandeling van kanker.

Chemotherapie en bestraling kunnen het slijmvlies van het maagdarmkanaal beschadigen. Door deze beschadigingen kan het slijmvlies ontsteken. Dit heet mucositis. Afhankelijk van de plaats en de ernst van de ontsteking kan dit zorgen voor pijn in de mond, buikpijn, problemen met slikken en diarree.

Wat is glutamine?

Glutamine is een aminozuur, dit is een bouwsteen van eiwitten. Glutamine is belangrijk voor het onderhoud en herstel van het maagdarmkanaal. Het helpt bijvoorbeeld de epitheelcellen (cellen van de slijmvliezen) hun beschermende werk te doen.Glutamine wordt in het lichaam ook gebruikt voor de deling van cellen. Een tumor bestaat uit cellen die zich snel delen. De glutamine is daardoor snel ‘verbruikt’ en daarom kunnen mensen met kanker een tekort aan glutamine hebben.

Wat blijkt uit onderzoek?

Onderzoek bij kinderen met kanker

Het zijn allemaal kleine onderzoeken die op verschillende manieren bij kinderen met een ontstoken slijmvlies hebben getest wat glutamine doet. Veel is nog onduidelijk. Daarom is het nog niet mogelijk om adviezen te geven. Meer onderzoek is nodig waarbij ook wordt gekeken of glutamine veilig is.

Glutamine bij chemotherapie

Er is nog onvoldoende bekend over wat glutamine doet bij chemotherapie. Daarom wordt het gebruik van glutamine tijdens chemotherapie afgeraden.

Ons advies

Er is onvoldoende bewijs uit onderzoek dat glutamine werkt tegen ontstoken slijmvliezen bij kinderen met kanker. Daarnaast weten we nog niet of supplementen met glutamine veilig zijn tijdens chemotherapie. Geef je kind daarom geen supplement met glutamine tijdens de behandeling.

Bij twijfel of vragen, bespreek die altijd met de behandelend arts.

Bronnen

• Aquino VM, Harvey AR, Garvin JH, Godder KT, Nieder ML, Adams RH, Jackson GB, Sandler ES. A double-blind randomized placebo-controlled study of oral glutamine in the prevention of mucositis in children undergoing hematopoietic stem cell transplantation: a pediatric blood and marrow transplant consortium study. Bone Marrow Transplant. 2005 Oct;36(7):611-6.

• Caselin-García, M. R., Stein, K., Kumazawa-Ichikawa, M. R., González-Ramella, O., Vásquez-Garibay, E. M., Gallegos-Castorena, S., ... & Sánchez-Zubieta, F. (2013). Glutamine: Beneficial to prevent oral mucositis in Mexican children with acute lymphoblastic leukemia?. Journal of Hematological Malignancies, 3(1), 49.

• Uderzo C, Rebora P, Marrocco E, Varotto S, Cichello F, Bonetti M, Maximova N, Zanon D, Fagioli F, Nesi F, Masetti R, Rovelli A, Rondelli R, Valsecchi MG, Cesaro S (2011) Glutamine-enriched nutrition does not reduce mucosal morbidity or complications after stem-cell transplantation for childhood malignancies: a prospective randomized study. Transplantation 91:1321–1325

Misselijkheid kan verschillende oorzaken hebben. Het kan een bijwerking zijn van de ziekte of van de behandeling, zoals chemotherapie of bestraling. Ook kunnen bepaalde medicijnen, bijvoorbeeld pijnstillers, misselijkheid veroorzaken.

Voeding is meestal niet de oorzaak van misselijkheid. Misselijkheid kan er wel voor zorgen dat je kind minder gaat eten. Om er toch voor te zorgen dat je kind voldoende eet en drinkt, kun je het volgende proberen:

• Laat je kind eten en drinken op het moment dat hij of zij minder misselijk is. Houd bij heftige misselijkheid een eetpauze.

• Geef je kind vaker kleine lichte maaltijden of tussendoortjes in plaats van grote maaltijden.

• Kies voor koude gerechten of laat eten eerst afkoelen. Koude gerechten worden vaak beter verdragen dan warme gerechten.

• Zorg ervoor dat je kind altijd iets in zijn of haar maag heeft. Een lege maag kan namelijk ook een misselijk gevoel geven. Vooral ’s morgens vroeg kan het helpen om bijvoorbeeld toastjes, crackertjes of een soepstengel te eten.

• Laat je kind op een ijsklontje, kauwgom, waterijsje of zachte stukjes fruit zuigen. Door op iets te zuigen gaan de speekselklieren werken. Dit voorkomt een droge mond en een vieze smaak.

• Probeer gember(thee) of pepermunt om het gevoel van misselijkheid te verminderen en de maag van je kind tot rust te brengen. Gember en pepermunt kunnen misselijkheid niet voorkomen of laten verdwijnen.

• Zorg dat je kind voldoende drinkt. Een tekort aan vocht verergert de misselijkheid. Je kunt aan de kleur van de urine van je kind zien of je kind genoeg drinkt. Donkergekleurde urine betekent een tekort aan vocht.

• Kijk of het drinken van dranken met prik/koolzuur helpt tegen de misselijkheid. Het koolzuur in deze dranken kan helpen om lucht uit de maag op te boeren en zo het gevoel van misselijkheid te verminderen. Zorg dat de dranken bij het drinken niet te koud zijn, dit kan maagklachten geven.

• Vermijd producten die misselijkheid kunnen verergeren, zoals vet eten, snacks en sterk gekruid en geurig eten.

• Zorg voor frisse lucht en voorkom dat je kind sterke etensgeuren ruikt.

• Haal eten en drinken dat niet meer gegeten of gedronken wordt uit het zicht van je kind.

• Laat je kind wanneer dit mogelijk is rechtop zitten tijdens het eten en na het eten (tot een half uur). De maaltijd kan zo beter zakken.

• Zorg voor een rustige eetomgeving. Bezorgdheid en opwinding kunnen misselijkheid namelijk verergeren. Ontspanning en afleiding kunnen helpen.

• Forceer niet, dring het eten niet op.Overleg met de arts of medicijnen tegen de misselijkheid je kind kunnen helpen.

Diarree kan ontstaan door chemotherapie en radiotherapie. Chemotherapie en radiotherapie kunnen het slijmvlies van de darm irriteren, wat kan leiden tot diarree. Voeding is in bijna alle gevallen niet de oorzaak van de diarree. Bij diarree worden voedingsstoffen in de darmen van je kind onvoldoende opgenomen. Het is belangrijk om zo goed mogelijk te blijven eten, dit kan ook in kleinere porties.

Er bestaan geen producten die diarree kunnen stoppen. Lange tijd werd gedacht dat bijvoorbeeld banaan, witbrood, beschuit, witte rijst, geraspte appel of kaneel helpen diarree te stoppen. Maar dit is niet bewezen.

Met goede voeding kan je er wel voor zorgen dat de diarree niet erger wordt.

Als de diarree langere tijd duurt: overleg met de arts van je kind of medicijnen kunnen helpen.

Adviezen

Zorg voor een normaal eetpatroon

Probeer ervoor te zorgen dat je kind zo gewoon mogelijk blijft eten. Het heeft geen zin om minder te eten of te vasten. Door de diarree krijgen de darmen van je kind minder tijd om voedingstoffen op te nemen. Als het lukt is het daarom juist goed als je kind wat meer probeert te eten.

Voldoende drinken

Zorg dat je kind voldoende drinkt om uitdroging te voorkomen. Alle soorten vocht tellen mee. Voldoende drinken kan voor je kind in het begin misschien lastig zijn, omdat je kind weinig dorst heeft. Probeer het drinken goed over de dag te verdelen.

Geen zoetstoffen

Geef je kind geen producten met sorbitol. Producten met sorbitol kunnen namelijk zorgen voor meer diarree. Sorbitol zit vaak in kauwgom, keelpastilles, snoepjes, light frisdranken, cake en koekjes. Op de verpakking staat of er in een product sorbitol zit.

Beperk vruchtensap

Onverdunde sappen, zoals appelsap, perensap en druivensap zijn minder goed, omdat deze veel fructose (vruchtensuiker) bevatten. Fructose kan laxerend werken. Vruchtensap dat met veel water is verdund kan wel. Bijvoorbeeld 1 glas vruchtensap verdelen over de dag maar dan verdund met water tot meerdere glazen.

Beperk zoete melkproducten

Geef je kind niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap te eten. In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in de darmen.

Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt worden makkelijker verteerd, omdat hierin minder melksuiker zit. Dus kies liever voor deze producten.

Wanneer je kind drinkvoeding of sondevoeding krijgt is dit meestal geen probleem, want die bevatten weinig melksuiker. Soms is het nodig dat de sondevoeding (tijdelijk) wordt aangepast. Er wordt dan Peptisorb gegeven. Doordat de eiwitten in deze sondevoeding al gedeeltelijk verteerd zijn, wordt dit beter opgenomen. Het kan zijn dat de sondevoeding in dat geval ook continue (druppelend over de dag verdeeld) wordt gegeven in plaats van in porties.

Beperk prikkelende producten

Voedingsmiddelen als peulvruchten, ui en scherpe kruiden kunnen de darm extra prikkelen. Ook koolzuur, bijvoorbeeld in drinken met prik, kan een prikkelend effect hebben op de darm.

Zout

De ontlasting bevat bij diarree ook meer zout (natrium). Bij diarree verliest je kind dus meer zout. Vul het zoutverlies aan door soep of bouillon, hartig beleg zoals vleeswaren en kaas, zoutjes of chips aan te bieden.

Vezels

Zorg dat je kind voldoende vezels eet. Voedingsvezels in de darmen nemen water op en zorgen zo voor meer volume en een soepele ontlasting. Kies voor fijne vezels, zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit. Deze vezels zorgen niet voor extra prikkels in de darmen van je kind.

Kleine porties

Geef je kind kleine porties. Liever vaker kleinere porties op een dag dan grote maaltijden. Door kleinere porties te geven prikkel je de darm van je kind minder.

Probiotica

Bij diarree veroorzaakt door antibiotica is vaak het advies om probiotica (een drankje of capsule met levende bacteriën, die een positief effect op de darmgezondheid kunnen hebben) te geven. Bij diarree tijdens de behandeling van kanker is dit anders. Het advies is om je kind tijdens de behandeling van kanker geen probiotica te geven. Er is nog geen onderzoek gedaan naar wat probiotica doen bij kinderen met kanker. Wel is bekend dat probiotica bij volwassenen met kanker met minder weerstand tijdens de behandeling niet altijd veilig zijn.

Verstopping is een klacht die veel voorkomt bij kinderen met kanker. Verstopping wordt ook wel obstipatie of een moeilijke stoelgang genoemd. Bij verstopping heb je moeite om te poepen. Dit komt meestal door drogere en harde ontlasting of omdat de ontlasting minder goed door de darmen beweegt.

Verstopping kan verschillende oorzaken hebben. Het kan onder andere komen doordat je kind:

• medicijnen krijgt die de stoelgang beïnvloeden;

• minder beweegt;

• minder eet en/of drinkt;

• te weinig vezels eet;

• een vochttekort heeft;

• een vernauwing van de darm heeft, bijvoorbeeld door een tumor of operatie.

Verstopping zorgt ook voor buikpijn en minder eetlust. Bij verstopping kan de arts je kind een laxeermiddel voorschrijven. Bij chemotherapie wordt een laxeermiddel ook vaak uit voorzorg voorgeschreven. Onderstaande voedingsadviezen kunnen helpen om verstopping te verhelpen of voorkomen.

Let op: Als de verstopping wordt veroorzaakt door een tumor die de maag of darm (deels) blokkeert, is onderstaand advies niet van toepassing. Vraag de arts of diëtist in dit geval om advies. 

Voedingsadviezen

Zorg dat je kind voldoende drinkt

Om de ontlasting soepel en zacht te krijgen is voldoende vocht nodig. Niet alleen water telt als vocht, maar ook andere dranken zoals thee, koffie en melk. Daarnaast tellen ook soep, vla en yoghurt mee. De combinatie van vezels en vocht is erg belangrijk. Verwijzen naar artikel over vocht

Zorg dat je kind voldoende voedingsvezels eet

Bij verstopping kunnen vezels samen met voldoende vocht de ontlasting soepel en zachter maken en houden. Ook zorgen vezels ervoor dat de darm in beweging blijft. Vezels zitten onder andere in volkorenbrood, groente, (gedroogd) fruit, noten, pitten en zaden. Verwijzen naar artikel over vezels

Zorg dat je kind elke dag ontbijt

’s Nachts bewegen de darmen minder dan overdag. Door te ontbijten worden de darmen weer op gang gebracht. Zorg dat je kind iedere dag begint met een goed ontbijt, bijvoorbeeld een schaaltje kwark of yoghurt met fruit en muesli of 1-2 sneeën volkorenbrood met beleg met daarbij een glas drinken, zoals een beker melk, een glas water of thee.

Laat je kind bewegen

Bewegen - zoals wandelen en buitenspelen - zorgt ervoor dat de darmen meer in beweging komen. De ontlasting zal zich dan makkelijker door de darmen heen verplaatsen. Het poepen zal zo makkelijker worden.

Zorg voor een rustige omgeving

Zorg voor een rustige omgeving met genoeg privacy waarin je kind ontspannen genoeg is om naar het toilet te gaan en geef aan dat je kind alle tijd kan nemen om te poepen. Lees ondertussen een boekje voor of laat je kind naar muziek luisteren.

Vraag om hulp

Vraag advies aan de arts wanneer de verstopping niet verbetert.

Veel kinderen merken dat hun smaak verandert en sommige kinderen ruiken ook anders. Dit is vervelend en maakt het lastig om goed te blijven eten.

Hoe reuk en smaak verandert, verschilt per kind. Sommige kinderen proeven niets meer, andere hebben juist een veel sterkere smaak en bij sommige kinderen smaakt eten anders dan voor de behandeling. Veel kinderen krijgen een voorkeur voor hartig en zout en houden niet meer van zoet. Kinderen die anders ruiken verliezen hun reuk meestal niet, maar worden extra gevoelig voor geuren.

Oorzaken

Reuk- en smaakveranderingen kunnen door de ziekte of de behandeling komen. Chemotherapie kan reuk- en smaakcellen aantasten en ook zorgen voor wondjes in de mond. Ook door infecties, een droge mond en andere medicijnen kan de smaak veranderen.

Meestal gaan reuk- en smaakveranderingen na de behandeling weer over, maar vaak duurt dit wel even. Hoelang precies verschilt per kind.

Wat kun je doen?

Voor kinderen kan het verwarrend zijn als eten ineens anders smaakt en voor veel ouders is het zoeken hoe ze hun kind het beste kunnen helpen. De volgende tips kunnen daarbij helpen.

Reuk en smaak kunnen zelfs per dag anders zijn. Daarom is het goed om dingen steeds opnieuw te blijven proberen en veel af te wisselen.

Als je kind weinig proeft

• versterk pap, yoghurt of havermout met kaneel of speculaaskruiden

• doe wat pesto, mosterd, piccalilly of sambal op een boterham of maak een tosti

• voeg verse kruiden of specerijen toe, zoals basilicum, gember, chilipeper, knoflook of munt

• gebruik dressings of sauzen met een frisse of sterke smaak, zoals citroen- of limoensap, balsamicoazijn, mosterd, ketchup of chilisaus

• voeg krokante of frisse dingen toe, zoals gebakken uitjes, croutons, komkommerreepjes, kappertjes of augurkjes

• probeer groenten met een sterke smaak, zoals venkel, bleekselderij, paprika of tomaat

• gebruik een dipsaus zoals humus, tzatziki, guacamole of cocktailsaus

Als je kind veel sterker proeft

• gebruik producten met een neutrale smaak zoals brood, beschuit of crackers

• kies yoghurt, melk, jonge kaas of roomkaas

• geef gekookte aardappelen, aardappelpuree, rijst of pasta

• kies groenten met een zachte smaak, zoals komkommer, wortel, bloemkool of doperwtjes

• geef kip of ei in plaats van vlees

• voeg geen zout of kruiden toe aan het eten

• bereid eten in milde olie zoals zonnebloemolie

• vermijd eten met sterke geuren

• serveer eten koud of op kamertemperatuur

Als je kind eten heel anders vindt smaken

• probeer later opnieuw wat eerder niet lekker was

• introduceer nieuwe gerechten

• combineer smaken, bijvoorbeeld kruidenboter op brood met kaas

• geef verse groenten en fruit in plaats van uit blik of diepvries

• houd een eetlijstje bij met wat wel en niet smaakt

Als je kind last heeft van een vieze smaak

• verzorg de mond goed

• laat regelmatig kleine slokjes water of limonade drinken

• laat je kind bij een vieze smaak op een pepermuntje of snoepje zuigen

Als je kind last heeft van (etens)geuren

• kook niet waar je kind bij is

• serveer eten koud of op kamertemperatuur

• geef maaltijdsalades, koude soep of smoothies

• dek de beker af en gebruik een rietje

Als je kind een voorkeur heeft voor hartig

• geef tussendoor rijstzoutjes, zoute stengels, noten, popcorn of rijstwafels

• wissel brood af met crackers of beschuit

• gebruik gerookte ham, spekjes, kipfilet, ansjovis of (Parmezaanse) kaas om meer smaak te geven aan gerechten

• gebruik in plaats van zout wat ketjap, sojasaus, peterselie of bieslook

• probeer gerechten met umami-smaak, zoals nasi, bami of misosoep

Door kanker en de behandeling daarvan verandert de stofwisseling van je kind. Hierdoor kan het zijn dat je kind een slechtere eetlust heeft en snel vol zit bij het eten. Je kind kan ook een verminderde eetlust hebben als gevolg van spanning, angst of vermoeidheid. Ook andere klachten zoals misselijkheid of smaakveranderingen kunnen ervoor zorgen dat je kind minder trek heeft.

Adviezen bij een verminderde eetlust:

• Verdeel het eten in meerdere, kleinere porties over de dag. Je kind kan bijvoorbeeld 6-7 keer per dag een kleinere hoeveelheid eten. Soms kan alleen het idee van een vol bord leeg moeten eten al voor stress zorgen.

• Als je kind maar weinig kan eten is het belangrijk om ervoor te zorgen dat de producten die je kind eet en drinkt voldoende energie en eiwitten bevatten. Goede opties zijn bijvoorbeeld volle zuivel, kaas, plakjes worst, brood of crackers dik belegd en wat (olijf)olie, boter of crème fraîche door de warme maaltijd.

• Bekijk samen met je kind welke producten hij of zij lekker vindt en welke ook veel voedingstoffen bevatten. Zorg dat je deze producten altijd in huis hebt. Zo kan je kind op het eetmoment zelf beslissen waar hij of zij het meeste zin in heeft of wat wel gaat lukken om te eten.

• Drinken gaat soms makkelijker dan eten. Je kunt voor je kind dan ook een smoothie maken, bijvoorbeeld met kwark, fruit en wat havermout of pindakaas.

• Zorg ervoor dat je kind voor een maaltijd geen snoep eet en geen vruchtensap, (chocolade)melk of limonade drinkt. Dit geeft al snel een vol gevoel en zorgt er daardoor misschien voor dat je kind tijdens de maaltijd niet veel eet.

• Het kan voor je kind ook helpen om tijdens de maaltijd niet te drinken. Drinken tijdens de maaltijd kan sneller een vol gevoel geven. Probeer je kind voldoende te laten drinken tussen de eetmomenten door.

• Maak eetmomenten zo ontspannen mogelijk. Het kan helpen om voor het eten je kind even te laten rusten of juist even naar buiten te laten gaan. Wat kinderen prettig vinden tijdens het eten verschilt per kind. Misschien voelt je kind zich wel het meest ontspannen in een rustige ruimte zonder afleiding. Het kan ook zo zijn dat afleiding tijdens het eten juist helpt, bijvoorbeeld door muziek te luisteren, televisie te kijken of met jou, broertjes/zusjes of vriendjes te kletsen.

• Vermijd strijd om het eten. Dit zorgt voor een negatieve sfeer rondom het eten, wat het eten nog moeilijker maakt.

• Maak het eten voor je kind aantrekkelijk door een leuk bord of een mooie beker te gebruiken. Een leuk rietje of een gezichtje maken van het eten kan soms ook helpen. Voor oudere kinderen kun je de tafel mooi dekken en het eten zo aantrekkelijk mogelijk op het bord leggen. Probeer bijvoorbeeld meerdere kleuren groente te gebruiken.

• Laat je kind helpen met koken, sommige kinderen krijgen meer trek in het eten als ze het zelf klaargemaakt hebben.

• Let op de houding van je kind. Door rechtop te zitten tijdens het eten, kan het eten beter zakken. Hierdoor heeft je kind minder snel een vol gevoel.

Helpen de bovenstaande tips niet en/of maak je je zorgen of je kind voldoende eet? Of maak je je zorgen dat je kind te veel gewicht verliest? Vraag om persoonlijk advies van een diëtist.

Bronnen

Vogel, S. Beijer, P. Delsink, N. Doornink, H. ten Have and R. van Lieshout (2016). Handboek Voeding bij Kanker. Tweede, geheel herziene druk. Utrecht, De Tijdstroom.

Kanker en de behandeling daarvan vragen veel van het lichaam van je kind. Daarnaast heeft je kind soms geen zin in eten of lukt het om een andere reden niet om goed te eten. Je kind eet dan te weinig, terwijl het lichaam juist veel energie en bouwstoffen, zoals eiwitten, nodig heeft. Daarom is het belangrijk dat je kind voldoende en de juiste producten eet. 

In deze lijst zie je welke producten je kind het beste kan eten om voldoende eiwitten en energie binnen te krijgen.

Iedereen heeft zijn eigen eetgewoonten, voorkeuren en smaak. Bekijk welke producten jouw kind lekker vindt om te eten of te drinken. Heeft je kind een bepaald dieet of eet je kind bepaalde producten niet omdat hij of zij er last van heeft? Die producten hoeft je kind nu natuurlijk ook niet te eten.

Ontbijt:

• Volle kwark, volle yoghurt of Griekse yoghurt (met 10% vet) met muesli of cruesli.

• Havermout of Brinta gemaakt met volle melk.

• Smoothie van volle kwark of yoghurt met havermout en fruit.

• Brood, knäckebröd of crackers ruim besmeerd met margarine of roomboter en dik of dubbel belegd.

• Amerikaanse (dikke) pannenkoeken gemaakt met volle melk.

• Wentelteefjes gemaakt met ei en volle melk.

Lunch:

• Brood of crackers ruim besmeerd met margarine of roomboter en dik of dubbel belegd.

• Pannenkoeken of poffertjes bij voorkeur met spek en/of kaas, notenpasta of suiker/stroop.

• Kwark en fruit.

• Maaltijdsoep zoals erwtensoep, soep met balletjes, bonensoep of pindasoep.

• Tosti ham/kaas met saus zoals ketchup of curry.

Beleg:

• Energierijk: Boter en margarine, jam, hagelslag, honing, pasta.

• Energie en eiwitrijk: Kaas (48+), vleeswaren zoals ham en worst, knakworstje, vette vis zoals zalm, makreel en haring, vissalade zoals tonijnsalade, avocado, (gebakken) ei, pindakaas of andere notenspreads, roomkaas met kruiden, kant-en-klare salades, zoals eiersalade en kipkerriesalade.

Drinken:

• Volle melk, chocolademelk, volle drinkyoghurt, vruchtensap.

Warme maaltijd:

• Vlees, vette vis of een vegetarische vleesvervanger met aardappels, rijst, pasta of couscous en groente. In plaats van vlees kun je ook kiezen voor eieren, peulvruchten, tempé of tofu.

  TIP: Geef je kind voor wat extra energie mayonaise of een andere saus bij de aardappels, een scheutje olijfolie door de pasta, rijst of aardappels of een gesmolten plakje kaas over de groente.

• Maaltijdsoepen zoals erwtensoep, soep met balletjes, bonensoep of pindasoep.
  TIP: Voeg voor wat extra energie een scheutje room, crème fraîche of olijfolie toe aan de soep.

Hartige tussendoortjes:

• Blokjes kaas, stukjes worst, plakjes vleeswaren, haring, slaatje, gekookt ei, mueslibol (met margarine of roomboter en/of kaas), cheesedippers, kaasbroodje, worstenbroodje, noten, toastjes met salade of roomkaas

Zoete tussendoortjes:

• Volle kwark, volle yoghurt of Griekse yoghurt met een scheutje limonade

• Vla

• Smoothie van fruit met volle kwart/yoghurt/roomijs

• Cake, muffin, koek, bananenbrood met pindakaas

Als het niet lukt om voldoende te eten, kan drinkvoeding mogelijk helpen om voldoende energie en voedingstoffen binnen te krijgen.

Klik hier voor meer recepten