Cognitieve problemen
Wat zijn cognitieve problemen?
Cognitie is het vermogen om kennis en informatie op te nemen en te verwerken. Hierbij horen waarnemen, aandacht, geheugen, denken, taal, probleemoplossing en besluitvorming. Het is een complex proces dat plaatsvindt in de hersenen. Schade aan de hersenen kan cognitieve problemen geven die ingrijpend kunnen zijn voor het dagelijks leven. Cognitieve problemen door kanker en/of de behandeling zijn een vorm van niet-aangeboren hersenletsel (NAH).
Heb ik een verhoogde kans op cognitieve problemen?
Iedereen, ook mensen die geen kanker hebben gehad, kan cognitieve problemen krijgen, maar sommige kankerbehandelingen kunnen de kans vergroten.
De volgende aandoening kan de kans op cognitieve problemen vergroten:
● Hersentumor
● Neurologische complicaties tijdens de behandeling
De volgende behandelingen kunnen de kans op cognitieve problemen vergroten:
● Hersenoperatie
● Bestraling op de hersenen of op een gebied waar de hersenen liggen
● Elke chemotherapie die in het hersenvocht (intrathecaal) wordt toegediend
Behandeling op jonge leeftijd geeft meer kans op cognitieve problemen. Je kunt in de samenvatting van je behandeling zien of je een of meer van deze behandelingen hebt gehad. Als je geen samenvatting hebt, kun je contact opnemen met de LATER-poli of het ziekenhuis waar je behandeld bent. Cognitieve problemen hoeven niet altijd door de behandeling te komen. Er kunnen ook andere oorzaken zijn, zoals hersenletsel.
Wat zijn de klachten en signalen van cognitieve problemen?
Bepaalde klachten en signalen kunnen wijzen op cognitieve problemen. Ook al heb je deze klachten en signalen op dit moment niet, toch is het belangrijk dat je ze (her)kent voor het geval je ze ooit krijgt.
De volgende klachten en signalen kunnen wijzen op cognitieve problemen:
● Moeite op school of werk
● Moeite met aandacht en concentratie
● Niet goed kunnen plannen
● Moeite met taal
● Leer- en geheugenproblemen
● Problemen met het verwerken van informatie
● Gedragsveranderingen die het dagelijkse leven beïnvloeden
● Moeite met de fijne motoriek, zoals schrijven en tekenen
Als je een van deze klachten of signalen bij jezelf of je kind herkent, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.
Ik heb een verhoogde kans op cognitieve problemen. Welke onderzoeken zijn nodig en wanneer?
Bij een bezoek aan de LATER-poli wordt als onderdeel van de uitgebreide anamnese specifiek aandacht besteed aan neurocognitieve problemen. Je LATER-arts vraagt je waarschijnlijk naar je school- en/of werkprestaties en of deze de laatste tijd voor- of achteruit zijn gegaan.
Als je een verhoogde kans op cognitieve problemen hebt, is het advies om minimaal:
● Elke 2 jaar naar je huisarts of LATER-arts te gaan (Kinderen (0-18 jaar))
● Elke 5 jaar naar je huisarts of LATER-arts te gaan (volwassenen (19 jaar of ouder))
Wat gebeurt er als ik cognitieve problemen heb?
Als je cognitieve problemen hebt, verwijst je huisarts of LATER-arts je waarschijnlijk naar een:
● Neuropsycholoog (psycholoog gespecialiseerd in hersenen en mentale gezondheid)
Deze onderzoekt wat precies je problemen zijn en bespreekt de behandelmogelijkheden met je.
Wat kan ik nog meer doen?
Het kan moeilijk zijn te leven met (een verhoogde kans op) cognitieve problemen. Praten met vrienden en familie kan helpen. Ook contact met mensen in eenzelfde situatie kan fijn zijn, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging zoals VOX, een onderdeel van de Vereniging Kinderkanker Nederland.
Zorg vooral goed voor jezelf. Ook al verkleint het de (kans op) cognitieve problemen niet, een gezonde leefstijl blijft belangrijk. Het is vooral belangrijk om voldoende te drinken. Dat betekent meer drinken bij warm weer en bij lichamelijk activiteiten. Zorg ook voor je mentale gezondheid. Kleine veranderingen kunnen al een positieve invloed hebben op je lichamelijke en mentale welzijn. Het is belangrijk dat je weet dat je een verhoogde kans hebt op cognitieve problemen en dat je de klachten en signalen herkent. Als je vragen hebt of als je je na het lezen van deze informatie zorgen maakt, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.
Waar vind ik meer informatie?
Op deze LATER-website staat ook ook informatie over:
● Gezonde leefstijl
● Mentale gezondheid
● Vermoeidheid
In de PanCare Plain Language Summaries vind je links naar betrouwbare informatie in het Engels. Je kunt online informatie over cognitieve problemen zoeken, maar bedenk dat deze niet altijd up-to-date en juist is.
Disclaimer
Deze informatie is gebaseerd op de lekensamenvatting van onderstaande richtlijn, gemaakt door de PanCare Plain Information Group, en is waar nodig aangepast aan de Nederlandse LATER-richtlijn. Vertrouw bij klachten en signalen niet alleen op deze informatie, maar ga naar je huisarts, LATER-arts of specialist.