Ouder en kindSurvivorsProfessionals
International patientsOver onsContact en routeVacaturesDoneer direct
Patiëntenportaal

Psychologische zorg in de acute fase

De acute fase begint bij de diagnose en de start van de medische behandeling. In deze fase krijgen kinderen te maken met medische onderzoeken en behandelingen, terwijl ouders geconfronteerd worden met stressvolle beslissingen en emoties. Ook broertjes en zusjes (de brussen) voelen de impact van de veranderde gezinsdynamiek. De gevoelens die kinderen, ouders, broers en zussen in deze fase ervaren zijn meestal heel passend bij de situatie en vragen dan ook niet direct om psychologische interventies.

Kinderen

Voor kinderen is de diagnose vaak het begin van meerdere ingrijpende gebeurtenissen, zoals:

  • Diverse onderzoeken (bijvoorbeeld venapunctie, biopsie of operatie)

  • Kennismakingsgesprekken met verschillende zorgverleners

  • Een diagnosegesprek, waarbij het kind afhankelijk van zijn leeftijd wel of niet aanwezig is

In Nederland is het gebruikelijk om kinderen duidelijk te informeren over hun ziekte en behandeling, afgestemd op hun ontwikkelingsniveau. Hierbij wordt altijd rekening gehouden met de wensen van de ouders. Jonge kinderen voelen vaak de emoties van hun ouders en overzien de ernst van de situatie nog niet altijd.

Om de impact op de ontwikkeling van het kind te beperken, zijn preventieve maatregelen belangrijk. Zo kun je angst verminderen en actieve coping bevorderen. Dit gebeurt onder andere door medisch pedagogische zorgverleners die:

  • Kinderen afgestemde en duidelijke informatie geven over medische (be)handelingen

  • Kinderen en ouders begeleiden tijdens stressvolle momenten

  • Afleiding en ontspanning bieden

Er kan ook aanvullende psychologische hulp worden geboden bij bijvoorbeeld kinderen met premorbide psychische of ontwikkelingsstoornissen. Dit varieert van aanpassingen en gerichte adviezen voor het behandelteam tot angstverminderende behandelingen zoals exposure of EMDR, of systeemgerichte interventies zoals mediatietherapie.

Bij kinderen die geopereerd worden aan een hersentumor, wordt de neuropsycholoog vaak al voor de operatie ingeschakeld om hen neuropsychologisch te volgen. Daarnaast geeft de neuropsycholoog gerichte adviezen aan het team, de ouders en de school om zo veel mogelijk preventief te werken.

In de acute fase worden kinderen vaak geconfronteerd met onzekerheid, verlies van controle en beperkingen in hun vrijheid. Het kind heeft weinig invloed op wat er gebeurt. Daarnaast zijn zaken als ziekenhuisopnames, veel op bed moeten liggen en niet naar school kunnen enorme inperkingen in de vrijheid van het kind.

Literatuur

  • Grootenhuis, M.A., Aarsen, F., & Van den Bergh, E. (2001). Pscyhologische behandeling bij kinderen met kanker. In S. Duijts, R. Sanderman, M. Schroevers, & T. Vos (Eds.), Psychologische patiëntenzorg in de oncologie (pp. 323-334). Uitgeverij Van Gorcum.

  • Grootenhuis, M.A., Maurice-Stam, H., & Van Litsenburg, R.R.L. (2019). Psychosociaal onderzoek in de kinderoncologie. In G.J. Kaspers, N. Dors, W. Luijpers, & Y. Benoit (Eds.), Leerboek kinderoncologie (pp. 465-474). De Tijdstroom.

  • Kaspers, G., Dors, N., Luijpers, W., & Benoit, Y. (2019). Leerboek Kinderoncologie: Vol. ISBN 9789058983190. De Tijdstroom.

  • Kazak, A. E., Kassam-Adams, N., Schneider, S., Zelikovsky, N., Alderfer, M. A., & Rourke, M. (2006). An integrative model of pediatric medical traumatic stress. Journal of Pediatric Psychology, 31(4), 343-355. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsj054

  • Price, J., Kassam-Adams, N., Alderfer, M. A., Christofferson, J., & Kazak, A. E. (2016). Systematic review: A reevaluation and update of the integrative (Trajectory) model of pediatric medical traumatic stress. Journal of Pediatric Psychology, 41(1), 86-97. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsv074