Van Boxtel groep
Het ontstaan van kanker.
Contact
Professor Ruben van Boxtel
Waarom ontwikkelen sommige mensen kanker en anderen niet? En waarom krijgen kinderen kanker? Onze visie is dat we door het bestuderen van mutaties in normale cellen inzicht krijgen in de oorzaak van kanker. Wij denken dat deze kennis cruciaal is om kankerdiagnostiek en -behandeling te verbeteren, evenals om preventieve strategieën te ontwikkelen.
Over het ontstaan van kanker: het bestuderen van somatische evolutie in normale weefsels
Het identificeren van de beperkende stappen bij het ontstaan van kanker in menselijke weefsels is een uitdaging, omdat veel factoren een rol kunnen spelen. De mutaties in het genoom van cellen kunnen dienen als een archief van hun levensgeschiedenis. Ons doel is om deze archieven te ontcijferen om het begin van kanker te lokaliseren en causale processen in menselijke weefsels te identificeren. Om de oorzaak van kanker te bestuderen, hanteren we drie onderzoeksthema’s in ons laboratorium.
“Om kanker te verslaan, moeten we weten hoe het ontstaat.”
Ruben van Boxtel
Onderzoekgroepsleider
.
- Mutatie-accumulatie in normale cellen is noodzakelijk voor de ontwikkeling van kanker
Omdat veroudering de grootste risicofactor voor kanker is, wordt gedacht dat mutatie-accumulatie de beperkende stap is voor het ontstaan van de ziekte. Inderdaad, naarmate onze cellen ouder worden, hopen ze geleidelijk mutaties op in hun genoom. Als een cel toevallig een verkeerde mutatie op het verkeerde moment en op de verkeerde plaats krijgt, kan een kwaadaardige transformatie worden veroorzaakt. Volgens dit model zouden we deze mutaties, of hun functionele effecten, moeten aanpakken om de drijvende kracht achter kanker weg te nemen en de ziekte te bestrijden.
Nieuwe inzichten door sequencing van normale cellenMet de recente ontwikkelingen in het sequencen van normale, niet-kankerachtige cellen zien we echter dat de mutatielast in normale weefsels al zo hoog is dat het zeer waarschijnlijk is dat er altijd cellen in ons lichaam aanwezig zijn met de juiste set mutaties die nodig zijn voor kwaadaardige transformatie; en toch krijgen we geen kanker. Zo kunnen we bijvoorbeeld bij een aanzienlijk aantal pasgeborenen leukemie-veroorzakende fusiegenen in hun bloed detecteren, terwijl deze baby’s perfect gezond zijn en geen leukemie ontwikkelen. Bovendien vertonen jonge kinderen bij bepaalde kankersoorten, zoals leukemie, een hogere incidentie dan jonge adolescenten. Dit fenomeen lijkt een paradox, omdat jonge cellen minder somatische (oncogene) mutaties zouden moeten hebben dan volwassen cellen. Het is zeer waarschijnlijk dat mutatie-accumulatie, hoewel noodzakelijk, niet de beperkende stap is in de ontwikkeling van kanker.
Waarom ontwikkelen sommige mensen kanker en anderen niet?Als mutatie-accumulatie niet de beperkende factor is voor het ontstaan van de ziekte, wat is dat dan wel? En belangrijker nog: zouden we ons niet moeten richten op die beperkende factoren? Met andere woorden, als kanker krijgen de standaard is vanwege de relatief hoge mutatielast in normale weefsels, hoe houdt ons lichaam het ontstaan van kanker dan onder controle en waarom faalt dit soms?
Het vaststellen van de beperkende stappen bij het ontstaan van kanker is uitdagend, omdat veel factoren een rol kunnen spelen: ecologische kenmerken binnen verschillende weefsels, reacties op weefselschade, leeftijd, blootstelling aan kankerverwekkende stoffen, enzovoort. Toch kan een beter begrip van hoe het lichaam kanker onder controle houdt, een revolutie teweegbrengen in hoe we de ziekte bestrijden: we hebben onze beste ideeën “gestolen” van de natuur, dus waarom dit niet.
Onderzoeksthema's
Om deze vragen te beantwoorden, hebben we drie onderzoeksthema’s in ons laboratorium:
- Weefselspecifieke mutatie-accumulatie in menselijke stamcellenDe orgaanspecifieke incidentie van kanker varieert aanzienlijk in het menselijk lichaam, wat niet uitsluitend kan worden verklaard door verschillende blootstellingen aan mutagene omgevingsfactoren. Volwassen stamcellen zijn waarschijnlijk de cellulaire doelwitten voor de opeenstapeling van opeenvolgende oncogene ‘hits’ die uiteindelijk kunnen leiden tot tumorontwikkeling, dankzij hun levenslange vermogen om mutaties door te geven aan zowel zichzelf vernieuwende nakomelingen als downstream progenitorcellen. Ons doel is om de mutatieprocessen te identificeren en te bestuderen die actief zijn in volwassen stamcellen van verschillende organen en voorafgaan aan oncogene transformatie.
- Het traceren van de oorsprong van kankerDNA is de grootste biomolecule in cellen en, in tegenstelling tot andere biomoleculen, onvervangbaar. De processen die mutaties veroorzaken, laten karakteristieke patronen achter in het DNA, die kunnen dienen als een functionele uitlezing van mutagene en/of DNA-reparatieactiviteit.
- De etiologie van therapiegerelateerde maligniteiten bij kankeroverlevendenDe meeste chemotherapeutische middelen werken door het DNA fataal te beschadigen of de replicatie ervan te blokkeren. Niet-kankerachtige cellen worden echter ook door de behandeling beschadigd, wat kan leiden tot de opeenstapeling van DNA-mutaties in normale weefsels met mogelijk nadelige effecten later in het leven, zoals nieuwe maligniteiten.
Beurzen, awards en publicaties
Kom bij ons werken
Om elk kind van kanker te kunnen genezen, hebben we de beste zorgverleners en wetenschappers nodig. Daarom trekken wij getalenteerde werknemers aan die op hoog niveau presteren in een werkomgeving waarin iedereen continue op verbetering gericht is. Herken jij jezelf in onze kernwaarden 'grensverleggend' en 'gepassioneerd'? Ontdek welke mogelijkheden we hebben voor een baan in de research.
Ontdek de mogelijkheden