Patiëntenportaal

ADVANCE: RNA-vaccins tegen kanker op basis van donker RNA

In ADVANCE ontwikkelen vijf Europese partners een RNA-vaccin tegen leverkanker. Het vaccin richt zich op een verborgen bron van doelwitten: kleine 'donkere' eiwitten die alleen in kankercellen worden gemaakt. Het Prinses Máxima Centrum leidt samen met de Goethe-Universiteit Frankfurt de zoektocht naar deze doelwitten. De technieken die we hiervoor gebruiken en verder ontwikkelen, zijn ook bruikbaar voor kindertumoren. Die hebben net als leverkanker vaak weinig mutaties en zijn daardoor lastig te behandelen met immunotherapie.

Waar gaat het project over?

Leverkanker wordt meestal pas laat ontdekt en reageert dan slecht op behandeling, ook op immunotherapie. Een vaccin kan het afweersysteem helpen de tumor te herkennen. Daarvoor zijn wel doelwitten nodig die alleen op kankercellen zitten, en omdat leverkanker weinig mutaties heeft, zijn die er weinig. ADVANCE zoekt ze daarom in het 'donkere' proteoom: kleine eiwitten die worden gemaakt uit stukken DNA die lang als niet-coderend werden gezien. Het doel is een eerste RNA-vaccin tegen deze doelwitten, verpakt in lipide-nanodeeltjes. De werking ervan wordt aangetoond in het laboratorium en in muismodellen.

Onze rol

De Van Heesch-groep leidt vanuit het Máxima samen met de Goethe-Universiteit Frankfurt het eerste deel van het project: het vinden van de doelwitten. Met Ribo-seq brengen we in leverkankercellen en tumorweefsel in kaart welke donkere eiwitten daadwerkelijk worden gemaakt. Daarna selecteren we samen met de partners de doelwitten die echt specifiek zijn voor de tumor en niet voorkomen in gezond weefsel. Op die selectie bouwen de andere partners het vaccin dat zij ontwerpen, maken en testen.

Wat maakt ADVANCE uniek?

ADVANCE richt zich op een laag van doelwitten die huidige vaccins niet gebruiken. Het project onderzoekt ook of bestaande medicijnen die tumorcellen onder stress zetten, zoals sorafenib, ervoor zorgen dat meer van deze doelwitten zichtbaar worden en dat meer patiënten dezelfde doelwitten hebben. Met alle verzamelde data wordt een AI-tool gebouwd die per patiënt voorspelt welke doelwitten in een persoonlijk vaccin thuishoren.

Betekenis voor het Máxima

Veel kindertumoren hebben ook weinig mutaties. Donkere eiwitten als doelwit voor immunotherapie zijn een speerpunt van ons onderzoek naar kinderkanker. ADVANCE versterkt de technieken en kennis die we daarvoor nodig hebben en laat zien hoe je van zo'n doelwit tot een vaccin komt.

Het project in het kort

ADVANCE is een EIC Pathfinder-project van vier jaar. Het consortium bestaat uit vijf partners uit drie landen: drie onderzoeksinstituten, een universiteit en een biotechbedrijf. Coördinator is CIMA (Universiteit van Navarra) in Pamplona. Het Máxima is partner.

Partners

• Fundación para la Investigación Médica Aplicada (FIMA/CIMA), Spanje (coördinator)

• Goethe-Universiteit Frankfurt, Duitsland

• Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie, Nederland

• Certest Biotec, Spanje

• Nederlands Kanker Instituut (NKI), Nederland

Contact

 Sebastiaan van Heesch

Sebastiaan van Heesch

Gefinancierd door de Europese Unie. De geuite standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of het Uitvoerend Agentschap voor de Europese Innovatieraad en het mkb (EISMEA). Noch de Europese Unie, noch de subsidieverlenende autoriteit kan daarvoor verantwoordelijk worden gesteld.