Gericht ultrageluid

In KWF-project 10911 (promovendus Elvin 't Hart) wordt ultrageluid-gemedieerde bloed-hersenbarrière opening (FUS-BBBD) onderzocht wanneer deze samen met bestraling wordt gegeven, om zo de opname van zogenaamde 'radiosensitizers' te verhogen: medicijnen die tumorcellen kwetsbaarder maken voor straling. Radiotherapie is een van de hoekstenen van de behandeling van hersentumoren en we denken dat het verbeteren van het effect van bestraling door versterkende medicijnen met ultrageluid in de hersentumor te brengen uiteindelijk de overleving van deze vormen van kanker zal vergroten.

Om de farmacokinetiek en farmacodynamiek van FUS-BBBD te bestuderen, worden met FUS-BBBD verwachte blootstellingsprofielen aan geneesmiddelen in het laboratorium nagebootst met behulp van microfluïdische 'hersenen/hersentumor-on-a-chip'-systemen in samenwerking met de Huitema-onderzoeksgroep en de Universiteit van Twente (prof.dr. Loes Segerink, dr. Kerensa Broersen, dr. Andries van der Meer). Hiermee hopen we beter de 'therapeutische index' te voorspellen (schade aan tumorcellen en niet aan normaal weefsel) en uiteindelijk de behandeling voor patiënten te optimaliseren.

Onderzoek naar aangrijpingpunten voor immunotherapie van het immuunsysteem in de hersentumor zelf (microglia, tumor-geassocieerde macrofagen) maakt deel uit van een samenwerkingsproject met de onderzoeksgroepen van dr. Anne Rios en prof.dr. Henk Stunnenberg binnen het Máxima (promovendus Thijs van den Broek). Het combineren van FUS-BBBD met deze nieuwe immunotherapeutische benaderingen zal worden onderzocht om vervolgens succesvolle bevindingen naar behandelstudies te vertalen. In nauwe samenwerking met het UMC Utrecht (dr. Mario Ries) onderzoeken we tevens of met behulp van FUS-BBBD signalen van de hersentumor beter in bloed te meten zijn.

FUS-BBBD-onderzoek beperkt zich niet alleen tot het laboratorium. Ook voor patiënten met hersenaandoeningen is deze technologie sinds kort beschikbaar en zullen volgend jaar ook behandelstudies starten. Rondom deze technologie is het Dutch Neuro-FUS Consortium opgericht, onder leiding van Dannis van Vuurden. Deze multicenter samenwerking werd gefinancierd door de Hersenstichting en maakt gebruik van een klinische MRI-gestuurde FUS-BBBD infrastructuur (Insightec Exablate Neuro 4000), in 2021 aangekocht door het Prinses Máxima Centrum en UMC Utrecht. Lees hier in een artikel van de Hersenstichting over deze nieuwe techniek die deuren opent voor therapie voor hersenaandoeningen. In het Hersenstichting project worden behandelstudies uitgerold die FUS-BBBD-gemedieerde medicijnafgifte onderzoeken bij kinderen en volwassen met een difuus midlijn glioom (DMG) en patiënten met de ziekte van Alzheimer. Naar alle waarschijnlijkheid zullen deze studies in 2024 van start gaan.