Neurocognitieve problemen

Ben ik extra kwetsbaar voor neurocognitieve problemen?

Iedereen, ook mensen die nooit kankerbehandeling hebben ondergaan, kan neurocognitieve problemen hebben of ontwikkelen. Sommige medische aandoeningen en kankerbehandelingen kunnen echter het risico verhogen. Welke problemen kunnen optreden, hangt af van het type aandoening of behandeling.

De volgende medische aandoeningen kunnen het risico verhogen:

• CZS-tumoren, met uitzondering van tumoren in het ruggenmerg

De volgende behandelingen kunnen het risico verhogen:

• Hersenoperatie

• Radiotherapie op de hersenen of een gebied dat de hersenen omvat

• Chemotherapie direct toegediend in het vocht rondom de hersenen of het ruggenmerg (intrathécale behandeling)

• Hoge doses intraveneus cytarabine en methotrexaat (chemotherapiemiddelen)

Als je op jongere leeftijd behandeld bent, kan je risico hoger zijn.

Je kunt nagaan of je een van deze aandoeningen hebt gehad of behandelingen hebt ondergaan door je behandelingsoverzicht te raadplegen. Als je geen behandelingsoverzicht hebt of als je vragen hebt, kun je contact opnemen met je behandelend ziekenhuis.

Als je neurocognitieve problemen ervaart, betekent dit niet altijd dat dit door kanker of de behandeling ervan wordt veroorzaakt. Neurocognitieve problemen kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals een hoofdletsel.

Wat zijn de symptomen en signalen van neurocognitieve problemen?

Er zijn symptomen en signalen die erop kunnen wijzen dat je neurocognitieve problemen ervaart. Je hebt deze symptomen en signalen misschien nog niet, maar het is belangrijk ze te kennen voor het geval ze zich in de toekomst ontwikkelen.

Symptomen en signalen die kunnen wijzen op neurocognitieve problemen:

• Moeilijkheden met school- of werkprestaties

• Snel afgeleid zijn, moeite met aandacht

• Moeilijkheden met plannen en taken afmaken

• Moeilijkheden met taal

• Moeilijkheden met geheugen, leren en het begrijpen van informatie

• Moeilijkheden met het verwerken van informatie

• Gedragsveranderingen die dagelijkse activiteiten beïnvloeden

• Moeilijkheden met visueel-motorische integratie, zoals oog-handcoördinatie

Herken je een van deze symptomen of signalen bij jezelf, neem dan contact op met je huisarts of nabehandelend specialist.

Ik heb een verhoogd risico. Welke tests moet ik ondergaan en hoe vaak?

Als je een verhoogd risico hebt op neurocognitieve problemen, wordt aangeraden om regelmatig je huisarts of nabehandelend specialist te bezoeken. Hoe vaak je getest moet worden, hangt af van je leeftijd:

• Kinderen (0–18 jaar): elke 2 jaar

• Volwassenen (19 jaar en ouder): elke 5 jaar

Je huisarts of nabehandelend specialist kan je dan vragen naar je school- en/of werkprestaties en of er de laatste tijd sprake is van vooruitgang of achteruitgang.

Wat gebeurt er als ik neurocognitieve problemen heb?

Als je neurocognitieve problemen hebt, zal je huisarts of nabehandelend specialist je waarschijnlijk doorverwijzen naar een:

• (Neuro)psycholoog (een psycholoog gespecialiseerd in hersenen en geestelijke gezondheid)

De (neuro)psycholoog kan nader onderzoek doen om je specifieke moeilijkheden in kaart te brengen en verschillende opties met je bespreken.

Wat kan ik nog  verder doen?

Het kan moeilijk zijn om te weten dat je mogelijk een verhoogd risico hebt op neurocognitieve problemen. Praten met vrienden en familie kan helpen, evenals gespecialiseerde counseling en/of contact met lotgenotengroepen, zoals patiëntenorganisaties. Meer informatie over het zorgen voor je geestelijke gezondheid vind je hier.

Hoewel het je risico op neurocognitieve problemen mogelijk niet verlaagt, is het toch belangrijk om een gezonde levensstijl te hebben. Zorgen voor je geestelijke gezondheid kan gunstig zijn; zelfs kleine veranderingen in je levensstijl kunnen een positieve invloed hebben op zowel je fysieke als geestelijke gezondheid. Meer informatie over een gezondere levensstijl vind je hier.

Het is belangrijk dat je je bewust bent van de mogelijkheid neurocognitieve problemen te ontwikkelen en dat je de symptomen en signalen kent. Als je verdere vragen hebt of als de informatie in dit document je zorgen baart, neem dan contact op met je huisarts of nabehandelend specialist.

Waar vind ik meer informatie?

Je kunt online meer informatie vinden over neurocognitieve problemen. Het is echter belangrijk te weten dat deze informatie niet altijd actueel of nauwkeurig is.

Enkele bronnen voor meer informatie:

• National Cancer Institute (VS): meer informatie over geheugen- en concentratieproblemen tijdens en na kankerbehandeling

• The Brain Tumour Charity: meer informatie over cognitie- en leerproblemen door een hersentumor

Op deze website vind je ook meer informatie over gerelateerde onderwerpen:

• Kanker-gerelateerde vermoeidheid

• Psychosociale problemen

• Mentale gezondheid