Vruchtbaarheidsproblemen (mannen)
Wat ziin vruchtbaarheidsproblemen bij mannen?
De voortplantingsorganen van de man bestaan uit de zaadballen en de penis. De hypofyse in de hersenen maakt LH-hormonen die een seintje geven aan de zaadballen om sperma en testosteron te maken.
Testosteron is een mannelijk hormoon dat in de leydigcellen in de zaadballen wordt gemaakt. In de puberteit groeien dankzij testosteron de penis en zaadballen, komt er meer lichaamsbeharing en ontwikkelen de spieren zich verder. Na de puberteit zorgt testosteron ervoor dat de zaadballen blijven werken en sperma produceren.
Sperma bestaat uit vocht en zaadcellen. Om een kind te kunnen verwekken, moeten er voldoende zaadcellen van goede kwaliteit in het sperma zitten.
Soms ontstaan er problemen zoals uitblijvende zwangerschap, minder zin in seks, moeite met een erectie krijgen of klaarkomen.
Heb ik een verhoogde kans op verminderde vruchtbaarheid, testosterontekort en seksuele problemen?
Elke man, ook mannen die geen kanker hebben gehad, kan verminderd vruchtbaar worden en een testosterontekort of seksuele problemen krijgen. Maar sommige kankerbehandelingen kunnen de kans vergroten.
De volgende behandelingen kunnen de kans op verminderde vruchtbaarheid vergroten:
Bestraling op de hypofyse
Bestraling met radioactief jodium op de schildklier
Alkylerende chemotherapie zoals cyclofosfamide en procarbazine
Elke dosis bestraling op de zaadballen of op een gebied waarin de zaadballen liggen
Operatie waarbij één of beide zaadballen zijn verwijderd
De volgende behandelingen kunnen de kans op testosterontekort vergroten:
Bestraling (12 Gy of meer) op de zaadballen of op een gebied waarin de zaadballen liggen
De volgende aandoening kan de kans op seksuele problemen vergroten:
Tekort aan testosteron
De volgende behandelingen kunnen de kans op seksuele problemen vergroten:
Bestraling op het bekken of op een gebied waarin het bekken ligt
Operatie van het bekken, het ruggenmerg of de zenuwen die de voortplantingsorganen aansturen
Vruchtbaarheidsproblemen, testosterontekort en seksuele problemen kunnen ook andere oorzaken hebben.
Wat zijn de klachten en signalen?
Bepaalde klachten en signalen kunnen wijzen op deze problemen. Het is belangrijk dat je ze herkent.
Verminderde vruchtbaarheid
Uitblijvende zwangerschap gedurende minstens 6 maanden
Weinig zaadcellen (minder dan 5 miljoen per ml)
Slechte kwaliteit van de zaadcellen
Testosterontekort bij kinderen
Geen tekenen van puberteit op 14-jarige leeftijd
Minstens 6 maanden geen verdere puberteitsontwikkeling
Testosterontekort bij volwassenen
Weinig zin in seks
Moeite een erectie te krijgen of te houden
Afname van spiermassa
Verlies van lichaamshaar
Moeite met klaarkomen
Vroege, langzame of ontbrekende zaadlozing
Neem bij klachten contact op met je huisarts of LATER-arts.
Welke onderzoeken zijn nodig en wanneer?
Bij verhoogde kans op deze problemen is het advies om:
Vanaf 10-12 jaar jaarlijks groei en puberteit te controleren bij bestraling (12 Gy of meer) op de zaadballen
Na de puberteit een spermaonderzoek te laten doen
Minstens om de 2-3 jaar testosteron in het bloed te laten meten
Ten minste om de 5 jaar naar de huisarts of LATER-arts te gaan bij operaties van bekken, ruggenmerg of aansturende zenuwen
Wat gebeurt er als ik verminderd vruchtbaar ben, testosterontekort heb en/of seksuele problemen heb?
Je huisarts of LATER-arts verwijst je waarschijnlijk naar een:
Endocrinoloog
Fertiliteitsarts
Uroloog
Deze specialisten bespreken behandelmogelijkheden met je, zoals hormoonbehandeling of kunstmatige bevruchting. Neem nooit zelf testosteron zonder overleg met je arts.
Wat kan ik nog meer doen?
Als je een kinderwens hebt, kan kunstmatige bevruchting mogelijk zijn. Als je eerder zaadcellen hebt laten invriezen, kunnen deze worden gebruikt voor:
Inseminatie
IVF
ICSI
Als een eigen kind niet mogelijk is, kun je denken aan donorzaad of adoptie.
Leven met deze problemen kan moeilijk zijn. Contact met anderen of een patiëntenvereniging zoals VOX kan helpen. Een gezonde leefstijl en aandacht voor je mentale gezondheid blijven belangrijk.
Waar vind ik meer informatie?
Op deze website staat ook informatie over:
In de PanCare PLAIN Language Summaries vind je links naar betrouwbare informatie in het Engels. Je kunt online informatie over late gevolgen zoeken, maar bedenk dat deze soms niet up-to-date of juist is.
Disclaimer
Deze informatie is gebaseerd op de lekensamenvatting van de richtlijn van de PanCare Plain Information Group en aangepast aan de Nederlandse LATER-richtlijn. Neem bij klachten altijd contact op met je huisarts, LATER-arts of specialist.