Tweede vorm van kanker
Wat is een tweede vorm van kanker?
Kinderkanker wordt behandeld met chemotherapie, radiotherapie (bestraling) en/of chirurgie (operatie). Deze behandelingen kunnen blijvende schade aan organen, weefsels of botten geven. Dit kan de kans op een nieuwe vorm van kanker in de toekomst vergroten. Een tweede vorm van kanker betekent niet dat de oorspronkelijke kanker terugkomt (recidief), maar is een heel andere vorm van kanker.
De kans om een tweede vorm van kanker te krijgen is erg klein. Je kunt een aantal dingen doen om de kans op bepaalde tweede vormen van kanker te verkleinen.
Heb ik een verhoogde kans op een tweede vorm van kanker?
De kans op een tweede vorm van kanker hangt voornamelijk af van de behandeling die je hebt gehad en de leeftijd waarop je deze behandeling kreeg.
Sommige kankerbehandelingen vergroten de kans niet.
Van sommige kankerbehandelingen weten we niet zeker of ze de kans vergroten.
Van andere kankerbehandelingen weten we wel dat ze de kans kunnen vergroten.
Het is onmogelijk precies in te schatten hoe groot de kans op een tweede vorm van kanker is. Naast de behandeling spelen andere factoren een rol, zoals leeftijd en erfelijke aanleg.
Behandelingen die de kans op een tweede vorm van kanker kunnen vergroten
Bestraling op de blaas of op een gebied waar de blaas ligt
Chemotherapie met cyclofosfamide of ifosfamide
Alkylerende chemotherapie zoals cyclofosfamide en procarbazine
Chemotherapie met anthracyclines (doxorubicine, daunorubicine, mitoxantrone)
Chemotherapie met etoposide of teniposide
Autologe stamceltransplantatie (met eigen stamcellen)
Bestraling (10 Gy of meer) op de borstkas, bovenbuik of een gebied waar de borstkas ligt
Bestraling: het bestraalde deel van het lichaam heeft een verhoogde kans op een bottumor
Bestraling op de darmen of op een gebied waar de darmen liggen
Bestraling op het hoofd, de hersenen, het ruggenmerg of een gebied waarin deze liggen
Bestraling: in het bestralingsgebied is er een verhoogde kans op huidkanker
Allogene stamceltransplantatie, vooral bij graft-versus-hostziekte (GvHD) van de huid
Longkanker
Bestraling op de longen of op een gebied waar de longen liggen
Bestraling op (een deel van) de mond
Graft-versus-hostziekte (GvHD) in de mond na allogene stamceltransplantatie
Bestraling op de hals of een gebied waar de schildklier ligt
Behandeling met radioactief jodium (131I-MIBG)
Voor cervixcarcinoom, endometriumcarcinoom, prostaat- en testistumoren zijn er op dit moment nog geen richtlijnen beschikbaar.
Ook zijn er behandelingen die een verhoogde kans op baarmoeder(hals)kanker, prostaatkanker, teelbalkanker en borstkanker bij mannen geven. Hierover bestaat nog geen LATER-informatie. Een tweede vorm van kanker hoeft niet altijd door de behandeling te komen. Er kunnen ook andere oorzaken zijn, zoals roken, alcohol, drugs, zonblootstelling, ouder worden of erfelijke aanleg.
Wat zijn de klachten en signalen van een tweede vorm van kanker?
Bepaalde klachten en signalen kunnen wijzen op een tweede vorm van kanker, maar deze verschillen per kankersoort. Voor elke vorm van kanker in de lijst hierboven vind je aparte informatie op de LATER-website.
Algemene klachten en signalen die kunnen wijzen op een tweede vorm van kanker:
Je (heel) moe voelen
Afvallen zonder reden
Verlies van eetlust
Koorts en veel zweten
Meestal worden deze klachten door iets anders veroorzaakt, maar snelle diagnose en behandeling zijn belangrijk. Neem contact op met je huisarts als je een van deze klachten herkent.
Ik heb een verhoogde kans op een tweede vorm van kanker. Welke onderzoeken zijn nodig en wanneer?
Ga minstens elke vijf jaar naar de LATER-poli.
Bij een mogelijke erfelijke aanleg verwijst je LATER-arts je naar een klinisch geneticus.
Aanvullend onderzoek is mogelijk, afhankelijk van het soort kanker waarop je een verhoogde kans hebt.
Wat gebeurt er als ik (misschien) een tweede vorm van kanker heb?
Als je misschien een tweede vorm van kanker hebt, verwijst je huisarts of LATER-arts je naar een specialist. Deze doet verder onderzoek en bespreekt zo nodig de behandelmogelijkheden met je.
Wat kan ik nog meer doen?
Leven met een verhoogde kans op een tweede vorm van kanker kan moeilijk zijn. Praten met vrienden en familie kan helpen. Ook contact met mensen in eenzelfde situatie kan steun geven, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging zoals VOX.
Zorg vooral goed voor jezelf. Met een gezonde leefstijl kun je de kans op een tweede vorm van kanker verkleinen. Denk aan:
Niet roken
Geen of zo min mogelijk alcohol
Geen drugs gebruiken
Je huid beschermen tegen de zon
Daarnaast:
Laat je inenten tegen HPV als je dit nog niet eerder hebt gedaan
Doe mee aan bevolkingsonderzoeken voor baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker
Het is belangrijk dat je weet dat je een verhoogde kans op een tweede vorm van kanker hebt en dat je de klachten en signalen herkent. Neem contact op met je huisarts of LATER-arts als je vragen hebt of je je zorgen maakt.
Waar vind ik meer informatie?
Op deze LATER-website staat ook informatie over:
Gezonde leefstijl
Mentale gezondheid
Tweede vorm van kanker: blaaskanker
Tweede vorm van kanker: bloedkanker
Tweede vorm van kanker: borstkanker
Tweede vorm van kanker: bottumor
Tweede vorm van kanker: darmkanker
Tweede vorm van kanker: hersentumoren
Tweede vorm van kanker: huidkanker
Tweede vorm van kanker: longkanker
Tweede vorm van kanker: mondkanker
Tweede vorm van kanker: schildkliertumor
In de PanCare PLAIN Language Summaries vind je links naar betrouwbare informatie in het Engels. Je kunt online informatie over late gevolgen zoeken, maar bedenk dat deze niet altijd up-to-date of juist is.
Disclaimer
Deze informatie is gebaseerd op de lekensamenvatting van onderstaande richtlijn, gemaakt door de PanCare Plain Information Group, en is waar nodig aangepast aan de Nederlandse LATER-richtlijn. Vertrouw bij klachten en signalen niet alleen op deze informatie, maar ga naar je huisarts, LATER-arts of specialist.