Zoektocht naar nieuwe immunotherapieën voor botkanker
25 augustus 2026
Een groot Europees onderzoeksproject gaat op zoek naar innovatieve behandelingen van Ewing-sarcoom. Op 1 september start het THEODORA-project in het Prinses Máxima Centrum, geleid door Institut Curie in Parijs. Daarin werken we samen met andere Europese partners aan nieuwe vormen van doelgerichte immunotherapie voor kinderen en jongvolwassenen met deze zeldzame en agressieve vorm van botkanker.
Jongeren met een Ewing-sarcoom worden al jarenlang behandeld met een combinatie van chemotherapie, een operatie en bestraling. Voor een deel van hen werkt de behandeling goed. Maar als de ziekte terugkomt of is uitgezaaid, zijn de vooruitzichten nog altijd slecht. Ook hebben veel jongeren blijvende gevolgen van de behandeling voor hun gezondheid en kwaliteit van leven.
Aangrijpingspunt
Onderzoekers van Institut Curie ontdekten unieke eiwitten die alleen voorkomen in de tumorcellen bij Ewing-sarcoom. Deze zogenaamde neo-antigenen zijn het aangrijpingspunt voor de zoektocht naar nieuwe, zeer gerichte immunotherapieën in het THEODORA-project.
Celtherapie
‘We gaan een celtherapie onderzoeken die afweercellen specifiek afstuurt op de tumorcellen van het Ewing-sarcoom,’ vertelt dr. Miranda Dierselhuis, die binnen het Máxima projectleider is voor het onderzoek. ‘We gaan deze immunotherapie zelf produceren in het Prinses Máxima Centrum. Voor alle kinderen en jongeren die mee zullen doen aan de studie, zowel in Nederland als in de andere deelnemende centra in Europa.’
Nieuwe hoop
Dr. Amaury Leruste is kinderoncoloog en onderzoeker bij Institut Curie, en heeft de overkoepelende leiding over het THEODORA-project. ‘Dit grootschalige Europese project biedt nieuwe hoop voor jonge patiënten met Ewing-sarcoom, door de ontwikkeling van preciezere en effectievere behandelingen tegen deze zeldzame en agressieve tumor te versnellen.’
Binnen het THEODORA-project werken Institut Curie (Parijs), het Prinses Máxima Centrum, Hopp-KiTZ kindertumorcentrum (Heidelberg) en Institut Gustave Roussy (Parijs) samen, gefinancierd door de EU en Fight Kids Cancer.
TCR-T en vaccin
Het THEODORA-project bestaat uit twee onderdelen. Het grootste deel, gefinancierd door een Horizon Europe-subsidie, richt zich op de ontwikkeling van een T-celreceptortherapie (TCR-T). Hierbij worden T-cellen van patiënten uitgerust om tumorcellen met het specifieke Ewing-antigeen te herkennen en aan te vallen. Daarnaast bevat THEODORA een tweede klinische studie naar therapeutische vaccinatie tegen Ewing-sarcoom. Voor deze vaccinatiestudie, THEODORA-B, werd onlangs aanvullende financiering toegekend door Fight Kids Cancer.
Productie en PROMs
Het Prinses Máxima Centrum levert op verschillende manieren een belangrijke bijdrage aan THEODORA. Naast de productie van het TCR-celproduct in de Cell and Gene Therapy Unit voor de deelnemende behandelcentra, is ook de PROM Facility betrokken om structureel te onderzoeken hoe patiënten de behandeling ervaren en wat de impact is op hun kwaliteit van leven. De informatie over deze zogeheten patient reported outcomes (PROMs) wordt vervolgens gebruikt voor onderzoek, én direct teruggekoppeld in de kliniek.
De eerste fase van het THEODORA-project staat in het teken van verdere ontwikkeling, productie en voorbereiding van de klinische studies. Naar verwachting kan de eerste klinische studie met de T-celreceptortherapie in 2028 van start gaan.
Dark proteome
De doelwitten voor zowel de TCR-T als het vaccin komen uit het zogenaamde ‘dark proteome’, eiwitproducten van delen van het DNA die tot nu toe over het hoofd zijn gezien. Onderzoekers in de Van Heesch groep werkten samen met collega’s van het Institut Curie en KiTZ Heidelberg binnen de EU CAN KIDS alliantie om een grote groep vaccintargets in THEODORA-B te identificeren.
‘We hebben tientallen ‘dark antigens’ gevonden die we zien bij bijna alle kinderen met een EWSR1-FLI1 fusie-eiwit, een typisch kenmerk van Ewing-sarcoom,’ vertelt onderzoeksgroepsleider dr. Sebastiaan van Heesch. ‘THEODORA wordt de eerste klinische studie bij kinderen waarin onderzoekers/we het immuunsysteem op micro-eiwitten uit het dark proteome afsturen.’ Daarmee sluit de studie ook naadloos aan bij de doelen uit de Cancer Grand Challenge waar de Van Heesch-groep aan meewerkt. In die samenwerking staat de vertaling van het dark proteome naar de kliniek centraal.
%2520%257B%2520%255Bnative%2520code%255D%2520%257D&w=1080&q=100)
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or European Health and Digital Executive Agency (HADEA). Neither the European Union nor HADEA can be held responsible for them.